Futbolda transfer sürecini, bonservis kavramını ve tüm transfer terimlerini kapsayan rehberin kapak görseli
Futbol sadece sahada oynanan bir oyun değil, aynı zamanda milyarlarca euroluk bir ekonomidir. Her transfer dönemi, kulüpler arasında devasa paralar el değiştirir, menajerlerin telefonları susmaz ve taraftarlar sosyal medyada heyecanla son dakika haberlerini bekler. Peki bir futbolcu nasıl transfer olur? Bonservis bedeli neye göre belirlenir? Serbest kalma bedeli ile bonservis arasındaki fark nedir? Bu rehberde, futbol transfer sisteminin A’dan Z’ye tüm detaylarını, güncel örneklerle ve anlaşılır bir dille bulacaksınız.
Futbolda transfer, bir futbolcunun kayıtlı olduğu kulüpten ayrılarak başka bir kulübe geçiş yapmasıdır. Bu süreç kağıt üzerinde basit görünse de arka planda hukuki, mali ve sportif birçok aşamayı barındırır.
Bir transfer genellikle şu adımlarla gerçekleşir: İlk olarak satın almak isteyen kulüp, hedef oyuncuyu belirler ve oyuncunun mevcut kulübüyle iletişime geçer. Bu aşamada menajerlerin rolü büyüktür. Ardından iki kulüp arasında bonservis bedeli, ödeme planı ve varsa ek bonuslar gibi mali koşullar üzerinde müzakereler başlar. Kulüpler arası anlaşma sağlandığında sıra oyuncuyla kişisel şartların (maaş, sözleşme süresi, primler) belirlenmesine gelir. Oyuncu yeni kulübüyle de anlaştıktan sonra sağlık kontrolünden geçer. Sağlık kontrolü başarıyla tamamlanırsa sözleşme imzalanır ve transfer, FIFA’nın Uluslararası Transfer Eşleştirme Sistemi (ITMS) üzerinden resmileştirilir. Son olarak futbolcunun yeni kulüpteki tescil işlemi yapılır ve artık sahaya çıkabilir.
Her transferde üç ana taraf vardır: satan kulüp, alan kulüp ve futbolcunun kendisi. Ancak pratikte menajerlerin, hukuk danışmanlarının ve bazen aracı kulüplerin de sürece dahil olduğu, oldukça karmaşık bir ekosistem söz konusudur.
Bonservis, bir futbolcunun sözleşmesi devam ederken başka bir kulübe transfer olabilmesi için alan kulübün, satan kulübe ödediği bedeldir. Aslında “bonservis” kelimesi Fransızcadan gelir ve “iyi hizmet belgesi” anlamına taşır; ancak günümüzde futbol dilinde doğrudan transfer bedeli karşılığı olarak kullanılmaktadır.
Bonservis bedeli sabit bir formülle hesaplanmaz. Birçok değişken bir arada değerlendirilir. Futbolcunun yaşı, performansı ve potansiyeli en temel belirleyicilerdir; genç ve yükselen bir yıldızın bonservisi, kariyerinin son yıllarındaki bir oyuncuya kıyasla çok daha yüksek olur. Kalan sözleşme süresi de kritiktir: sözleşmesinde 4 yıl kalan bir oyuncunun bonservisi, 1 yıl kalan bir oyuncuya göre doğal olarak daha yüksek belirlenir. Bunların yanı sıra oyuncunun mevkisi (golcüler genelde daha pahalıdır), uluslararası deneyimi, pazarlama değeri, piyasadaki talep durumu ve hatta satın alan kulübün mali gücü de bonservis bedelini etkiler.
Bonservisi elinde olan futbolcu ifadesi, sözleşmesi biten veya sözleşmesi bulunmayan bir oyuncuyu tanımlar. Bu durumda futbolcu herhangi bir bedel ödenmeksizin istediği kulübe transfer olabilir. Kulüpler açısından bu durum hem fırsat hem risk yaratır.
Futbolda birden fazla transfer yöntemi vardır ve her birinin kendine özgü dinamikleri bulunur.
Bonservisli (kalıcı) transfer, en klasik transfer biçimidir. Alan kulüp, satan kulübe bonservis bedeli öder ve futbolcu kalıcı olarak yeni kulübüne geçer. 2025 yazında Liverpool’un Newcastle United’dan Alexander Isak’ı 145 milyon euroya transfer etmesi, bu türün en güncel örneklerinden biridir.
Serbest (bedelsiz) transfer, sözleşmesi sona eren bir futbolcunun herhangi bir kulübe bonservis bedeli ödenmeden imza atmasıdır. Bosman kuralı sayesinde mümkün olan bu yöntem, kulüplere büyük tasarruf sağlar. Son yıllarda Kylian Mbappe’nin PSG’den Real Madrid’e bedelsiz geçişi bunun en ses getiren örneğidir.
Kiralık transfer, bir futbolcunun belirli bir süreliğine (genellikle bir sezon veya yarım sezon) başka bir kulübe gönderilmesidir. Kiralayan kulüp oyuncunun maaşını üstlenir ve genellikle bir kiralama bedeli öder. Victor Osimhen’in 2024-25 sezonunda Napoli’den Galatasaray’a kiralık gelmesi, bu yöntemin Türkiye’deki en dikkat çekici örneklerinden biriydi.
Satın alma opsiyonlu kiralık transfer, kiralık transferin bir adım ötesidir. Kiralayan kulüp, sezon sonunda belirli bir bedel karşılığında oyuncuyu kalıcı olarak kadrosuna katma hakkına sahip olur. Bu opsiyon “zorunlu” veya “isteğe bağlı” olabilir. Galatasaray’ın 2025 yazında Osimhen’i 75 milyon euro ödeyerek kalıcı olarak transfer etmesi, opsiyonlu kiralığın pratikte nasıl işlediğinin mükemmel bir örneğidir.
Takas transferi, iki kulübün karşılıklı olarak oyuncu değişimi yapmasıdır. Bazen takas edilen oyuncuların piyasa değerleri arasındaki fark, nakit ödemeyle dengelenir. Bu yöntem özellikle FFP kurallarından kaçınmak isteyen kulüpler tarafından tercih edilse de FIFA ve UEFA bu tür işlemleri yakından takip etmektedir.
Serbest kalma bedeli (İspanyolcada “clausula de rescision”), bir futbolcunun sözleşmesine konulan ve o bedelin ödenmesi halinde kulübün transfere müdahale edemeyeceği sabit bir rakamdır. Bu madde, özellikle İspanya’da yasal zorunluluktur; her La Liga oyuncusunun sözleşmesinde bir serbest kalma bedeli bulunmak zorundadır.
Serbest kalma bedeli ile bonservis bedeli sıklıkla karıştırılır ancak aralarında önemli bir fark vardır. Bonservis bedeli, iki kulübün müzakere ederek belirlediği bir rakamdır. Serbest kalma bedeli ise sözleşmeye yazılmış sabittir ve bu tutar ödenmeden oyuncunun transferi engellenebilir. Pratikte pek çok transfer, serbest kalma bedelinin çok altında gerçekleşir çünkü taraflar müzakere yoluyla daha makul bir rakamda anlaşır.
Güncel bir örnek vermek gerekirse, Arda Güler’in Fenerbahçe’deki sözleşmesinde 17.5 milyon euroluk serbest kalma bedeli vardı. Real Madrid, iyi niyet gösterisi olarak bu rakamın üzerinde 20 milyon euro (artı 10 milyon euro bonus) ödeyerek transferi gerçekleştirdi. Arda’nın Real Madrid’deki yeni sözleşmesindeki serbest kalma bedeli ise 500 milyon euro gibi caydırıcı bir rakama yükseltildi.
Büyük kulüpler, yıldız oyuncularının sözleşmelerine genellikle astronomik serbest kalma bedelleri koyar. Bu bedeller (500 milyon, 1 milyar euro gibi) aslında ödenmesi için değil, rakip kulüpleri caydırmak için konulur.
Bosman kuralı, futbol tarihinin en önemli dönüm noktalarından biridir ve adını Belçikalı futbolcu Jean-Marc Bosman’dan alır. 1990 yılında Royal FC Liege ile sözleşmesi sona eren Bosman, Fransız kulübü Dunkerque’ye transfer olmak istedi. Ancak Liege, sözleşmesi bitmesine rağmen Bosman için Dunkerque’den 400.000 euro bonservis bedeli talep etti. O dönemin kurallarına göre sözleşmesi biten bir futbolcu bile kulübünün izni ve bonservis ödemesi olmadan ayrılamazdı.
Bosman, bu durumu Avrupa Adalet Divanı’na taşıdı. Yaklaşık beş yıl süren hukuk mücadelesinin ardından 15 Aralık 1995’te Divan, futbol tarihini kökten değiştirecek kararını verdi. Mahkeme, sözleşmesi sona eren futbolcuların bonservis bedeli ödenmeksizin başka bir kulübe transfer olabilmesini hükme bağladı. Ayrıca Avrupa Birliği vatandaşı olan futbolculara AB ülkelerindeki liglerde “yabancı” sınırlamasının uygulanamayacağına da karar verildi.
Bosman kuralının etkileri devasa oldu. Sözleşmesi biten oyuncular artık serbest kalabilir ve sözleşme bitimine 6 ay kala başka kulüplerle müzakere başlatabilir hale geldi. Bu durum kulüpleri, yetenekli oyuncularla uzun vadeli sözleşmeler yapmaya veya sözleşmesi bitmeden oyuncuyu satmaya yöneltti. Kural, 1996’da Edgar Davids’in Ajax’tan Milan’a, 1999’da Steve McManaman’ın Liverpool’dan Real Madrid’e bedelsiz geçişi gibi büyük transferlerin önünü açtı.
Ekim 2024’te ise Avrupa Birliği Adalet Divanı, eski Fransız futbolcu Lassana Diarra davasında verdiği kararla “yeni Bosman” olarak nitelendirilen bir karara daha imza attı. Bu karar, FIFA’nın mevcut transfer kurallarının bazı yönlerinin AB’nin serbest dolaşım ilkelerine aykırı olduğunu teyit etti ve transfer sisteminde yeni değişikliklerin kapısını araladı.
Futbolda kulüpler yılın her günü transfer yapamaz. FIFA’nın düzenlemeleri gereği her ülke federasyonu yılda iki transfer dönemi belirler.
Yaz transfer dönemi, sezon sonuyla birlikte başlayan ve genellikle en hareketli geçen dönemdir. Avrupa’nın büyük ligleri için bu dönem genellikle Haziran ortasından Ağustos sonu veya Eylül başına kadar sürer. Kış transfer dönemi (devre arası) ise sezon ortasında açılan ve daha kısa süren ikinci penceredir. Genellikle Ocak ayında başlar ve Şubat başında kapanır.
2025-26 sezonu için Türkiye’deki transfer dönemleri TFF tarafından şöyle belirlenmiştir: Yaz transfer dönemi 30 Haziran 2025’te başlamış ve 12 Eylül 2025’te sona ermiştir. Kış transfer dönemi ise 2 Ocak 2026’da başlamış ve 6 Şubat 2026’da kapanmıştır.
Avrupa’nın beş büyük liginde yaz transfer penceresi tarihlerine bakıldığında genellikle 1 Temmuz ile Ağustos sonu veya Eylül başı arasındaki döneme denk gelir. İngiltere Premier Lig, İspanya La Liga, İtalya Serie A, Almanya Bundesliga ve Fransa Ligue 1’in her birinin bitiş tarihleri birbirinden farklı olabilir. Kulüpler, transfer dönemi kapalıyken serbest oyuncularla (sözleşmesi bitmiş futbolcular) anlaşma yapabilir; bu kural, dönem dışı imzaların tek istisnasıdır.
Finansal Fair Play, UEFA’nın 2011 yılında Avrupa futbolunun mali sağlığını korumak amacıyla uygulamaya koyduğu kurallar bütünüdür. Temel prensibi son derece basittir: kazandığın kadar harca. Ancak uygulaması oldukça karmaşıktır.
FFP’nin doğuş sebebi, özellikle 2000’li yıllarda kulüplerin imkanlarının çok üzerinde harcama yaparak devasa borçlar biriktirmesiydi. 2011’de Avrupa kulüpleri toplamda 1.7 milyar euro zarar ediyordu. UEFA, bu gidişe dur demek için “denk hesap kuralını” (break-even rule) devreye soktu. Buna göre UEFA turnuvalarına katılan kulüpler, belirli bir dönemde gelirlerinden fazla harcama yapamazdı.
2022 yılında ise UEFA, FFP’yi modernize ederek “Finansal Sürdürülebilirlik Düzenlemeleri” (Financial Sustainability Regulations) adını verdiği yeni bir sisteme geçti. Bu yeni sistemin üç temel ayağı bulunur.
Birinci ayak olan “ödeme gücü” kuralı, kulüplerin futbolculara, vergi dairelerine ve diğer kulüplere vadesi geçmiş borçlarının olmamasını zorunlu kılar. İkinci ayak olan “futbol kazanımları” kuralı, eski denk hesap kuralının güncellenmiş halidir. Kulüpler 3 sezonda en fazla 60 milyon euro zarar edebilir (eski kuralda bu limit 30 milyon euroydu). Üçüncü ve yeni eklenen ayak ise “maliyet kontrolü” kuralıdır. Buna göre kulüplerin transfer harcamaları, oyuncu maaşları ve menajer ücretlerinden oluşan toplam giderleri, kulüp gelirinin belirli bir oranını aşamaz. Bu oran 2025-26 sezonu itibarıyla gelirin %70’ine sabitlenmiştir.
Kurallara uymayan kulüplere para cezası, transfer yasağı, kadro sınırlaması, puan silme ve hatta Avrupa kupalarından men gibi ağır yaptırımlar uygulanabilir. Temmuz 2025’te UEFA, 2024-25 sezonu ihlalleri nedeniyle Chelsea’ye 31 milyon euro, Barcelona’ya 15 milyon euro, Lyon’a 12.5 milyon euro ve Aston Villa’ya 11 milyon euro ceza verdi. Türkiye’de de Galatasaray, Beşiktaş ve Trabzonspor başta olmak üzere birçok kulüp, geçmişte FFP kapsamında çeşitli yaptırımlarla karşılaşmıştır.
Futbol menajerleri (temsilcileri), transfer sürecinin görünmeyen kahramanlarıdır. Oyuncuyla kulüp arasındaki müzakereleri yürütür, sözleşme şartlarını belirler ve bazen transferin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine doğrudan etki ederler.
FIFA, uzun yıllar boyunca menajerlik mesleğini düzenlemekte zorlandı. 2015’te menajerlik lisansı sistemi tamamen kaldırılmış ve herkesin “aracı” olarak faaliyet göstermesine izin verilmişti. Ancak bu durum, şeffaflık eksikliğine ve aşırı yüksek komisyonlara yol açtı. Bunun üzerine FIFA, 9 Ocak 2023’te yeni FIFA Futbol Temsilcileri Talimatı’nı (FFAR) yürürlüğe koydu.
Yeni düzenlemenin getirdiği en önemli değişiklikler şunlardır: Tüm menajerlerin FIFA lisansı alması zorunlu hale getirildi. Lisans için yılda iki kez düzenlenen ve uluslararası düzeyde standart olan bir sınavın geçilmesi şart koşuldu. Komisyon ücretlerine üst sınır getirildi: Yıllık ücreti 200.000 doların üzerinde olan bir oyuncuyu temsil eden menajer, oyuncunun yıllık gelirinin en fazla %3’ünü komisyon olarak alabilir. 200.000 doların altındaki oyuncularda bu oran %5’e çıkabilir. Alan kulübü temsil eden menajerin komisyonu ise transfer bedelinin en fazla %6’sı olarak belirlendi. Aynı menajer birden fazla tarafı aynı anda temsil edemez (çoklu temsil yasağı). Tüm komisyon ödemeleri FIFA Takas Merkezi (Clearing House) üzerinden yapılır, böylece mali şeffaflık sağlanır.
TFF de Kasım 2023’te yayınladığı Futbol Menajerleri Talimatı ile bu kurallara uyum sağladı. Türkiye’de futbolcu menajerliği sözleşmesinin noter huzurunda yapılması zorunluluğu ek bir düzenleme olarak getirildi.
Bir futbolcunun yetişmesine katkıda bulunan kulüplerin emeklerinin karşılıksız kalmaması için FIFA iki önemli mekanizma oluşturmuştur: yetiştirme tazminatı ve dayanışma katkı bedeli (solidarity mechanism).
Yetiştirme tazminatı (training compensation), 23 yaşın altındaki bir futbolcunun ilk kez profesyonel sözleşme imzalaması veya 23 yaşına gelmeden transfer olması durumunda, oyuncunun 12 ile 21 yaş arasında eğitim aldığı tüm kulüplere ödenen tazminattır. Bu bedel, oyuncunun eğitim aldığı kulüplerin kategorisine göre FIFA tarafından belirlenen yıllık eğitim maliyetleri üzerinden hesaplanır.
Dayanışma katkı bedeli (solidarity contribution) ise profesyonel bir futbolcunun bonservisli transferinde devreye girer. Transfer bedelinin %5’i, futbolcunun 12-23 yaş arasında kayıtlı olduğu kulüpler arasında paylaştırılır. 12-15 yaş arası her yıl için %0.25, 16-23 yaş arası her yıl için %0.5 oranında pay verilir. Örneğin Arda Güler’in Real Madrid’e transferinde, FIFA talimatları gereği doğacak dayanışma katkı bedellerinin Real Madrid tarafından ödenmesi kararlaştırılmıştır. Bu bedel Gençlerbirliği dahil olmak üzere Arda’nın yetiştiği kulüplere dağıtılmıştır.
Bu mekanizmalar, altyapı yatırımı yapan küçük kulüplerin korunması ve genç oyuncu yetiştirmenin teşvik edilmesi açısından büyük önem taşır.
İmza parası, bir futbolcunun yeni kulübüyle sözleşme imzalaması karşılığında aldığı peşin ödemedir. Bu tutar, oyuncunun yıllık maaşından ayrı olarak ödenir ve genellikle transferin cazibesini artırmak için kullanılır. Özellikle serbest transferlerde, kulüp bonservis bedeli ödemediği için oyuncuya daha yüksek imza parası teklif edebilir. İmza parası miktarı, oyuncunun piyasa değerine, talebine ve müzakere gücüne göre değişir.
Futbol tarihinin en pahalı transferi, 2017 yazında Neymar’ın Barcelona’dan Paris Saint-Germain’e 222 milyon euro karşılığında geçişidir. Bu transfer, ikinci sıradaki rakamı bile neredeyse ikiye katlayarak bir dönüm noktası olmuştur. Onu Kylian Mbappe’nin 2018’de Monaco’dan PSG’ye 180 milyon euroya transferi ve Philippe Coutinho’nun 2018’de Liverpool’dan Barcelona’ya 135 milyon euroya geçişi izler.
2025 yaz transfer dönemi, özellikle Liverpool’un rekor kıran harcamalarıyla tarihe geçti. Liverpool, tek bir yaz transfer döneminde yaklaşık 500 milyon euro harcayarak Avrupa transfer tarihinin en agresif alışveriş dönemlerinden birini gerçekleştirdi.
2025’in en pahalı transferleri şöyle sıralanır: Alexander Isak Newcastle’dan Liverpool’a 145 milyon euroya, Florian Wirtz Bayer Leverkusen’den Liverpool’a 125 milyon euroya, Hugo Ekitike Eintracht Frankfurt’tan Liverpool’a 80 milyon euro (bonuslarla 95 milyon euroya kadar), Benjamin Sesko Leipzig’den Manchester United’a 76.5 milyon euroya, Victor Osimhen Napoli’den Galatasaray’a 75 milyon euroya transfer oldu.
Galatasaray’ın 2025 yazında Victor Osimhen’i Napoli’den 75 milyon euro ödeyerek kadrosuna katması, Türk futbol tarihinin açık ara en pahalı transferi olarak kayıtlara geçti. Nijeryalı golcü, bir önceki sezon kiralık olarak geldiği sarı-kırmızılı ekipte 41 maçta 37 gol kaydederek bu yatırımın gerekçesini sahada da kanıtlamıştı.
Bonservis ile serbest kalma bedeli arasındaki fark nedir? Bonservis, iki kulübün müzakere ederek belirlediği transfer bedelidir. Serbest kalma bedeli ise oyuncunun sözleşmesine yazılmış sabit bir rakamdır ve bu bedel ödenerek futbolcu kulübünden ayrılabilir.
Bir futbolcu sözleşmesi bitmeden takımından ayrılabilir mi? Evet, ancak bunun için ya serbest kalma bedeli ödenmeli ya da iki kulüp bonservis bedeli üzerinde anlaşmalıdır. Sözleşmenin tek taraflı feshi durumunda FIFA’nın ciddi yaptırımları devreye girer.
Bosman kuralı kimlere uygulanır? Sözleşmesi sona eren tüm profesyonel futbolculara uygulanır. Futbolcular sözleşme bitimine 6 ay kala başka kulüplerle müzakere başlatabilir.
Kiralık transferde oyuncu eski takımına karşı oynayabilir mi? Bu tamamen kiralama anlaşmasının şartlarına bağlıdır. Bazı kiralık sözleşmelerine “ana kulübe karşı oynayamaz” maddesi konulurken, bazılarında böyle bir kısıtlama yoktur.
Transfer dönemi dışında oyuncu alınabilir mi? Transfer penceresi kapalıyken bonservisli transfer yapılamaz. Ancak sözleşmesi sona ermiş serbest oyuncularla dönem dışında da anlaşma imzalanabilir.
FFP kurallarını ihlal eden kulübe ne olur? UEFA, para cezası, kadro kısıtlaması, transfer yasağı, puan silme ve Avrupa kupalarından men gibi yaptırımlar uygulayabilir. 2025’te Chelsea 31 milyon euro, Barcelona 15 milyon euro ceza aldı.
Menajer komisyonu ne kadar olabilir? FIFA’nın 2023 düzenlemesine göre; oyuncuyu temsil eden menajer yıllık gelirin en fazla %3’ünü (200.000 doların altındaki gelirlerde %5), alan kulübü temsil eden menajer ise transfer bedelinin en fazla %6’sını alabilir.
Yetiştirme tazminatı her transferde ödenir mi? Hayır, yalnızca 23 yaşın altındaki oyuncuların ilk profesyonel sözleşmesi veya transferi sırasında ödenir. Solidarity mechanism ise yaştan bağımsız olarak her bonservisli transferde devreye girer.
Bu rehber Şubat 2026 itibarıyla güncel bilgiler içermektedir. Transfer kuralları, FIFA ve UEFA düzenlemeleriyle değişiklik gösterebilir.
DaVegas EURO 2024 Yarı Final kampanyalarına göz atma şansın oldu mu? Fırsatlarla dolu bir sayfa…
Dünyanın en büyük organizasyonlarından biri olarak lanse edilen EURO 2024, 14 Haziran’da başlayacak. Almanya ve…
Sizlere bir mesajımız var! Davegas hoşgeldin bonusu, bu mesajın ta kendisidir. Marka, yeni üyelerini nasıl…
Davegas üye olmak istediğinizde güncel giriş adresinden giriş yaparak ana sayfada bulunan bölümden üye ol…
Davegas mobil giriş yaparken eğer önceden üyeliğiniz var ise aynı kullanıcı hesap bilgilerinizle mobil siteye…
Davegas casino oyunları lobisi içeriğinde kendi dallarına ayrıldığı gibi oyunların bonusları da kendi içinde çeşitleri…